Zajęcie rachunku wygląda tak: komornik wysyła zawiadomienie do banku, bank blokuje środki i jednocześnie zawiadamia posiadacza rachunku. Przekazanie pieniędzy komornikowi następuje dopiero po siedmiu dniach od doręczenia zajęcia bankowi. To okno, w którym da się jeszcze coś zrobić — z jednym wyjątkiem: przy egzekucji alimentów bank przekazuje środki niezwłocznie.
Nie wszystko na koncie podlega zajęciu
Po pierwsze, obowiązuje kwota wolna. Środki na rachunku są wolne od zajęcia do wysokości trzech czwartych minimalnego wynagrodzenia za pracę — i odnawia się to w każdym miesiącu kalendarzowym. Bank powinien stosować ją z urzędu, ale w praktyce warto sprawdzić, czy to zrobił.
Po drugie, część świadczeń jest wyłączona spod egzekucji w całości. Nie podlegają jej między innymi świadczenie wychowawcze, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne i pielęgnacyjne, świadczenia z pomocy społecznej oraz alimenty otrzymywane na dziecko. Problem w tym, że bank widzi tylko przelew, nie jego charakter — jeżeli świadczenia wpływają na to samo konto co reszta, bywają blokowane razem z nią. Wtedy trzeba wykazać komornikowi, skąd pochodzą, i żądać zwolnienia tych kwot.
Po trzecie, osobne reguły chronią wynagrodzenie za pracę oraz emeryturę i rentę. Przy potrąceniach z wynagrodzenia obowiązuje kwota wolna i górny limit potrącenia, wyższy przy egzekucji alimentów. Jeżeli komornik zajął jednocześnie pensję u pracodawcy i konto, na które ta sama pensja wpływa, dochodzi do podwójnego zajęcia tych samych pieniędzy — i to jest podstawa do interwencji.
Pierwsze kroki, w tej kolejności
- Ustalić, kto prowadzi egzekucję i na jakiej podstawie. Numer sprawy komorniczej i dane wierzyciela są na zawiadomieniu. Jeżeli zawiadomienie nie dotarło, informacje poda bank albo sam komornik.
- Sprawdzić tytuł wykonawczy. Najczęściej jest nim nakaz zapłaty albo wyrok z klauzulą wykonalności. Warto zobaczyć jego datę i to, na jaki adres był doręczany.
- Nie wpłacać niczego „na próbę". Częściowa wpłata bywa traktowana jako uznanie długu i przerywa bieg przedawnienia — także takiego, które już upłynęło.
- Zebrać dowody na charakter wpływów, jeżeli na koncie są świadczenia chronione.
Najczęstsza sytuacja: dług, o którym nikt nie wiedział
Bardzo wiele egzekucji opiera się na nakazie zapłaty sprzed lat, wydanym w elektronicznym postępowaniu upominawczym i doręczonym na adres, pod którym dłużnik już nie mieszkał. Formalnie doręczenie było skuteczne, więc nakaz się uprawomocnił. W takiej sytuacji istnieje droga: wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu wraz z samym sprzeciwem. Trzeba się jednak spieszyć — termin liczy się od dnia, w którym dłużnik dowiedział się o sprawie, czyli zwykle od zajęcia konta. Opisuję to szerzej w tekście o nakazie zapłaty.
Kiedy egzekucja jest bezpodstawna
Jeżeli dług został spłacony, umorzony albo przedawniony, służy powództwo przeciwegzekucyjne — pozew o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. Warto wiedzieć, że komornik ma obowiązek odmówić wszczęcia egzekucji, jeżeli już z treści samego tytułu wynika, że roszczenie się przedawniło, a wierzyciel nie przedłożył dokumentu wykazującego przerwanie biegu przedawnienia. W praktyce bywa różnie i zarzut trzeba podnieść samemu.
Na konkretne czynności komornika — na przykład zajęcie kwot chronionych albo naliczenie opłat — przysługuje skarga na czynności komornika. Wnosi się ją w terminie tygodnia, za pośrednictwem komornika, do sądu rejonowego, przy którym działa. Dla mieszkańców Bytomia będzie to Sąd Rejonowy w Bytomiu, dla Zabrza — Sąd Rejonowy w Zabrzu.
Co, jeżeli dług jest bezsporny, ale nie do udźwignięcia
Nie każdą egzekucję da się i warto podważać. Gdy dług istnieje i jest wymagalny, sensowniejsze bywają dwie inne drogi. Pierwsza to porozumienie z wierzycielem i rozłożenie spłaty na raty, zwykle za cenę zawieszenia egzekucji. Druga to upadłość konsumencka, która egzekucje wstrzymuje, a po wykonaniu planu spłaty prowadzi do umorzenia reszty zobowiązań. Która droga jest właściwa, zależy od proporcji między długiem, majątkiem i dochodem — i to jest pierwsza rzecz, którą liczę na spotkaniu.
Co przygotować
- Zawiadomienie o zajęciu rachunku i wszystkie pisma od komornika
- Historię rachunku z ostatnich miesięcy
- Pisma z sądu, jeżeli kiedykolwiek przyszły — także te odebrane dawno temu
- Informację o adresach zameldowania i zamieszkania z okresu, w którym mógł zapaść nakaz
- Zestawienie pozostałych zobowiązań, jeżeli wierzycieli jest więcej
Im szybciej, tym lepiej — dosłownie. W tej sprawie liczy się nie tydzień, tylko dni.
Najczęstsze pytania
Ile czasu mam, zanim bank przekaże pieniądze komornikowi?
Bank przekazuje zajęte środki po upływie siedmiu dni od doręczenia mu zajęcia. Wyjątkiem jest egzekucja alimentów, przy której środki przekazywane są niezwłocznie.
Jaka kwota na koncie jest wolna od zajęcia?
Środki na rachunku bankowym są wolne od zajęcia do wysokości trzech czwartych minimalnego wynagrodzenia za pracę, i limit ten odnawia się w każdym miesiącu kalendarzowym.
Czy komornik może zająć świadczenie wychowawcze albo alimenty?
Nie. Te świadczenia są wyłączone spod egzekucji. Bank widzi jednak tylko przelew, nie jego charakter, więc jeśli wpływają na wspólne konto, bywają blokowane. Trzeba wykazać komornikowi ich źródło i żądać zwolnienia.
Co zrobić, jeśli nie wiedziałem o nakazie zapłaty?
Jeżeli nakaz doręczono na stary adres, można złożyć wniosek o przywrócenie terminu wraz ze sprzeciwem. Termin liczy się od dnia, w którym dowiedzieli się Państwo o sprawie, czyli zwykle od zajęcia konta.
Czy przedawniony dług można egzekwować?
Komornik powinien odmówić wszczęcia egzekucji, jeżeli przedawnienie wynika z samej treści tytułu wykonawczego. W pozostałych przypadkach zarzut przedawnienia podnosi się w powództwie o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności.
Czy wpłata części długu pomoże?
Niekoniecznie. Częściowa wpłata bywa traktowana jako uznanie długu i przerywa bieg przedawnienia, także takiego, które już upłynęło. Przed jakąkolwiek wpłatą warto sprawdzić stan sprawy.
Ma Pan/Pani pytanie dotyczące własnej sytuacji?
Proszę zadzwonić lub napisać — powiem, czy i jak mogę pomóc.