1. Opłata sądowa: 600 zł
Opłata od pozwu o rozwód jest stała i wynosi 600 zł, niezależnie od tego, czy sprawa toczy się w Katowicach (dla Bytomia), czy w Gliwicach (dla Zabrza). Wpłaca się ją na rachunek właściwego sądu okręgowego przed złożeniem pozwu; potwierdzenie przelewu dołącza się do pozwu. Bez opłaty sąd wezwie do jej uiszczenia w terminie tygodnia, a to opóźnia sprawę.
Zwrot połowy. Jeśli rozwód zostanie orzeczony bez orzekania o winie — na zgodny wniosek obu stron — sąd z urzędu zwraca powodowi 300 zł. Do tego, w wyroku, sąd może zasądzić od pozwanego zwrot połowy pozostałej opłaty. W efekcie rozwód zgodny może kosztować każdą ze stron 150 zł opłaty sądowej.
2. Zwolnienie od kosztów
Osoba, której nie stać na opłatę bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, może wnieść o zwolnienie od kosztów sądowych — w całości lub w części. Do wniosku dołącza się oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania na urzędowym formularzu. Sąd rozpoznaje wniosek przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy. W praktyce częściej niż całkowite zwolnienie sąd przyznaje zwolnienie od części opłaty.
3. Biegli i opinie
W sprawie zgodnej biegłych zwykle nie ma. Koszty pojawiają się przy sporze:
- Opinia OZSS (Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów) w sporze o dzieci — zespół działa przy sądzie okręgowym, dla Gliwic z siedzibą w Zabrzu. Koszt opinii jest kosztem sądowym, którym sąd obciąża strony w orzeczeniu kończącym sprawę, zwykle stosownie do wyniku.
- Biegły z zakresu wyceny nieruchomości — gdy w sprawie rozwodowej sąd dzieli majątek; zaliczkę na biegłego wpłaca strona, która wnosi o dowód. Koszt operatu szacunkowego to zwykle od kilkuset do kilku tysięcy złotych, zależnie od rodzaju nieruchomości.
- Świadkowie — mogą żądać zwrotu kosztów dojazdu i utraconego zarobku; przy świadkach z Bytomia lub Zabrza to kwoty symboliczne.
4. Podział majątku — osobna sprawa, osobna opłata
Sąd w wyroku rozwodowym dzieli majątek tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki — w praktyce rzadko, przy prostym majątku i zgodzie stron. Najczęściej podział to osobne postępowanie przed sądem rejonowym po rozwodzie. Opłata: 1000 zł, a przy zgodnym projekcie podziału — 300 zł. Przy sporze o wartość nieruchomości dochodzi biegły. Alternatywa: umowa u notariusza, gdy strony są zgodne — koszt zależy od wartości majątku według taksy notarialnej, ale sprawa zamyka się w jeden dzień.
5. Honorarium adwokata
Tu nie ma cennika, bo nie ma dwóch takich samych spraw. Uczciwie mogę powiedzieć, od czego zależy kwota:
- Czy rozwód jest zgodny, czy sporny — sprawa zgodna to jedna rozprawa, sporna to kilka terminów i wielokrotnie więcej pracy
- Czy jest orzekanie o winie — wymaga zebrania dowodów, świadków, często opinii
- Czy są małoletnie dzieci i spór o opiekę — dochodzi OZSS, plan wychowawczy, zabezpieczenie
- Czy w sprawie jest wniosek o podział majątku
Dokładną kwotę podaję na pierwszym spotkaniu, po zapoznaniu się ze sprawą — jedną, z góry, bez dopłat za każde pismo czy telefon. Konsultacje w trakcie sprawy są wliczone. Możliwe są raty. Dla orientacji: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości określa stawkę minimalną za sprawę o rozwód na 720 zł — to kwota, którą strona wygrywająca może odzyskać od przegranej, a nie realna wysokość honorarium.
6. Kto ostatecznie płaci
W wyroku sąd rozstrzyga o kosztach. Zasada jest prosta: strona przegrywająca zwraca wygrywającej koszty procesu — opłatę sądową, wydatki na biegłych i koszty zastępstwa procesowego według stawek z rozporządzenia. W rozwodzie „przegrana" to zwykle strona uznana za wyłącznie winną. Przy rozwodzie bez orzekania o winie sąd najczęściej znosi koszty wzajemnie — każdy ponosi swoje.
Przykładowe scenariusze
Rozwód zgodny, bez winy, bez dzieci lub z porozumieniem co do dzieci: opłata sądowa faktycznie 150–300 zł po zwrotach, honorarium adwokata za jedną rozprawę i pozew, brak biegłych. To najtańszy i najszybszy wariant.
Rozwód sporny z orzekaniem o winie i sporem o dzieci: pełna opłata 600 zł, koszty OZSS, kilka rozpraw, świadkowie, wyższe honorarium — ale przy wygranej z orzeczeniem wyłącznej winy drugiej strony duża część kosztów wraca.
Rozwód z podziałem majątku obejmującym mieszkanie: jak wyżej plus osobne postępowanie działowe (1000 zł opłaty) i biegły rzeczoznawca.
Jeśli chcą Państwo wiedzieć, w którym scenariuszu jest Państwa sprawa i ile to będzie kosztować — pierwsze spotkanie służy dokładnie temu.
