Rower to nie pojazd mechaniczny — i to zmienia wszystko
Przestępstwo prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości dotyczy pojazdów mechanicznych. Rower nim nie jest. Jazda rowerem po alkoholu jest więc wykroczeniem, a nie przestępstwem — nie ma mowy o wpisie do Krajowego Rejestru Karnego z tytułu skazania za przestępstwo ani o karze pozbawienia wolności w wymiarze przewidzianym dla kierowców samochodów.
Rozróżnia się przy tym dwa progi. Stan po użyciu alkoholu to zawartość od 0,2 do 0,5 promila. Stan nietrzeźwości zaczyna się powyżej 0,5 promila. Za rower w stanie po użyciu grozi grzywna, przy czym ustawa określa jej dolną granicę. Za rower w stanie nietrzeźwości — grzywna w tej samej minimalnej wysokości albo kara aresztu.
Prawo jazdy zwykle zostaje
To najważniejsza praktyczna informacja. Przy wykroczeniu popełnionym na pojeździe innym niż mechaniczny sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów, ale zakaz ten dotyczy pojazdów innych niż mechaniczne. Uprawnienia do kierowania samochodem nie są tu automatycznie zagrożone — inaczej niż przy jeździe samochodem, gdzie zakaz jest obowiązkowy. Nie znaczy to, że sprawę można zbagatelizować: sposób prowadzenia obrony wpływa na wysokość grzywny i na to, czy jakikolwiek zakaz w ogóle padnie.
Hulajnoga elektryczna — tu zaczyna się spór
Hulajnoga elektryczna jest napędzana silnikiem i właśnie dlatego jej kwalifikacja bywa przedmiotem rozbieżnych rozstrzygnięć. Część sądów traktuje ją jako pojazd mechaniczny, co oznacza odpowiedzialność za przestępstwo, obowiązkowy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych i świadczenie pieniężne. Część przyjmuje, że ze względu na konstrukcję i parametry jest to pojazd inny niż mechaniczny, czyli sytuacja analogiczna do roweru.
Różnica między tymi dwiema kwalifikacjami jest zasadnicza — to różnica między wykroczeniem a przestępstwem i między zachowaniem a utratą prawa jazdy. W takich sprawach kwalifikacja prawna czynu jest pierwszą rzeczą, którą sprawdzam, i bardzo często pierwszą, którą kwestionuję.
Osobno traktuje się rower elektryczny ze wspomaganiem, które wyłącza się po przekroczeniu określonej prędkości i mieści się w ustawowym limicie mocy — taki pojazd pozostaje rowerem.
Co się dzieje po zatrzymaniu
Policja wykonuje badanie urządzeniem elektronicznym, zwykle dwukrotnie, w odstępie kilku minut. Na żądanie zatrzymanego albo przy wątpliwościach wykonuje się badanie krwi. Warto o nie wystąpić, jeżeli wynik jest graniczny — na przykład przy wartościach w okolicach 0,2 albo 0,5 promila, bo przekroczenie progu o setne części decyduje o kwalifikacji.
Znaczenie ma również faza wchłaniania alkoholu. Jeżeli badanie wykonano krótko po spożyciu, stężenie w chwili jazdy mogło być niższe niż zmierzone później. To nie jest wymówka, tylko okoliczność wymagająca opinii biegłego toksykologa, i w sprawach granicznych bywa rozstrzygająca.
Mandat czy sąd
Za jazdę rowerem w stanie po użyciu alkoholu policja może zaproponować mandat. Przyjęcie go kończy sprawę, ale oznacza też rezygnację z kwestionowania ustaleń. Odmowa przyjęcia mandatu kieruje sprawę do sądu — dla Bytomia będzie to Sąd Rejonowy w Bytomiu, dla Zabrza Sąd Rejonowy w Zabrzu. To nie zawsze jest zła droga: sąd może orzec grzywnę niższą niż proponowany mandat, a przy wątpliwościach dowodowych sprawa może zakończyć się inaczej, niż zakładała policja.
W sprawach o wykroczenia obwiniony ma prawo do obrońcy tak samo jak oskarżony w sprawie karnej.
Co przygotować
- Protokół badania stanu trzeźwości, jeżeli go wydano
- Wezwanie lub notatkę policyjną
- Dokładne informacje o pojeździe: przy hulajnodze albo rowerze elektrycznym — moc silnika i prędkość maksymalna
- Informację, co i kiedy było spożywane przed jazdą
- Dane świadków, jeżeli ktoś był obecny
Więcej o sprawach z alkoholem za kierownicą piszę w artykule o jeździe po alkoholu, a o możliwości zakończenia sprawy bez rozprawy — w tekście o dobrowolnym poddaniu się karze.
Najczęstsze pytania
Czy za jazdę rowerem po alkoholu stracę prawo jazdy?
Zwykle nie. Przy wykroczeniu popełnionym na pojeździe innym niż mechaniczny sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne. Uprawnienia do kierowania samochodem nie są tu automatycznie zagrożone.
Czy jazda rowerem po alkoholu to przestępstwo?
Nie. Przestępstwo prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości dotyczy pojazdów mechanicznych, a rower nim nie jest. Jest to wykroczenie zagrożone grzywną, a przy stanie nietrzeźwości również karą aresztu.
Jak jest przy hulajnodze elektrycznej?
Kwalifikacja bywa sporna. Część sądów traktuje hulajnogę elektryczną jako pojazd mechaniczny, co oznacza odpowiedzialność za przestępstwo i obowiązkowy zakaz prowadzenia, część jako pojazd inny niż mechaniczny. To pierwsza rzecz, którą warto zakwestionować.
Od ilu promili zaczyna się odpowiedzialność?
Stan po użyciu alkoholu to zawartość od 0,2 do 0,5 promila, a stan nietrzeźwości zaczyna się powyżej 0,5 promila. Przy wynikach granicznych warto żądać badania krwi.
Czy przyjąć mandat?
Przyjęcie mandatu kończy sprawę, ale oznacza rezygnację z kwestionowania ustaleń. Przy wątpliwościach co do wyniku badania, kwalifikacji pojazdu lub fazy wchłaniania alkoholu skierowanie sprawy do sądu bywa korzystniejsze.
Czy rower elektryczny liczy się jak hulajnoga?
Nie, jeżeli mieści się w ustawowych limitach mocy i prędkości wspomagania. Taki pojazd pozostaje rowerem, a odpowiedzialność jest taka jak przy zwykłym rowerze.
Ma Pan/Pani pytanie dotyczące własnej sytuacji?
Proszę zadzwonić lub napisać — powiem, czy i jak mogę pomóc.