Od czego zależy wysokość alimentów
Kodeks rodzinny wskazuje dwie przesłanki: usprawiedliwione potrzeby dziecka oraz możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica zobowiązanego. Obie wymagają rozwinięcia, bo w praktyce to na nich wygrywa się i przegrywa sprawy.
Potrzeby dziecka to nie tylko jedzenie i ubranie. To także mieszkanie — udział dziecka w czynszu i mediach, leczenie, wyprawka szkolna, zajęcia dodatkowe, wakacje, telefon. Sąd oczekuje zestawienia miesięcznych kosztów. Rodzic, który przychodzi z przygotowanym wykazem i paragonami, jest w zupełnie innej sytuacji niż ten, który mówi „mniej więcej dwa tysiące”.
Możliwości zarobkowe to pojęcie szersze niż faktyczne dochody. Sąd bada, ile rodzic mógłby zarabiać przy swoim wykształceniu, doświadczeniu i stanie zdrowia — a nie tylko, ile wykazuje. Zwolnienie się z pracy tuż przed sprawą o alimenty albo przejście na najniższą krajową to zabieg, który sądy w Bytomiu i Zabrzu znają doskonale.
Do tego dochodzi zasada równej stopy życiowej: dziecko ma prawo żyć na poziomie zbliżonym do rodziców. Jeśli rodzic zobowiązany żyje dostatnio, nie może ograniczać się do pokrycia minimum.
Ile realnie zasądzają sądy
Nie podam kwoty, bo każda sprawa jest inna i żaden uczciwy adwokat tego nie zrobi bez poznania sytuacji. Mogę powiedzieć, co ją podnosi: udokumentowane wysokie koszty leczenia lub zajęć dziecka, wysokie i wykazane dochody drugiego rodzica, brak jego udziału w opiece. Co obniża: rzeczywista opieka naprzemienna, inne dzieci na utrzymaniu, udokumentowana niezdolność do pracy.
Gdzie złożyć pozew
Sprawy o alimenty rozpoznaje sąd rejonowy — wydział rodzinny i nieletnich, właściwy według miejsca zamieszkania dziecka. Dla dzieci mieszkających w Bytomiu jest to Sąd Rejonowy w Bytomiu przy ul. Piekarskiej 1, dla Zabrza — Sąd Rejonowy w Zabrzu przy ul. 3 Maja 21. Pozew o alimenty jest wolny od opłaty sądowej — strona dochodząca alimentów nie ponosi kosztów sądowych.
Wyjątek: jeśli trwa sprawa rozwodowa, alimenty na dzieci rozstrzyga sąd okręgowy w wyroku rozwodowym i osobnego pozwu się nie składa.
Zabezpieczenie — pieniądze przed wyrokiem
To narzędzie, o którym wielu rodziców nie wie, a które w praktyce jest najważniejsze. Razem z pozwem można złożyć wniosek o udzielenie zabezpieczenia — czyli o zasądzenie alimentów już na czas trwania postępowania. W sprawach alimentacyjnych sąd rozpoznaje taki wniosek w pierwszej kolejności, zwykle bez rozprawy, w ciągu kilku tygodni od złożenia. Postanowienie o zabezpieczeniu jest natychmiast wykonalne — można je od razu skierować do komornika.
Bez tego wniosku rodzic czeka na pieniądze do końca sprawy, czyli często wiele miesięcy. Z nim — kilka tygodni. Składam go w każdej sprawie alimentacyjnej.
Podwyższenie i obniżenie alimentów
Wysokość alimentów nie jest ustalona raz na zawsze. Gdy zmienią się potrzeby dziecka albo możliwości rodzica, każda ze stron może żądać zmiany. Typowe podstawy podwyższenia: pójście dziecka do szkoły, choroba, wzrost kosztów utrzymania, awans zobowiązanego. Podstawy obniżenia: utrata pracy, choroba, narodziny kolejnego dziecka. Kluczowe jest wykazanie, że zmiana nastąpiła po poprzednim orzeczeniu i ma charakter istotny.
Gdy alimenty nie są płacone
Trzy równoległe drogi:
- Komornik. Z wyrokiem lub postanowieniem o zabezpieczeniu opatrzonym klauzulą wykonalności składa się wniosek egzekucyjny. W egzekucji alimentów obowiązują korzystniejsze zasady: zajęcie wynagrodzenia sięga dalej niż przy zwykłych długach, a wierzyciel alimentacyjny nie ponosi kosztów egzekucji.
- Fundusz Alimentacyjny. Przy bezskutecznej egzekucji i spełnieniu kryterium dochodowego można wystąpić o świadczenie z funduszu — wnioski składa się w ośrodku pomocy społecznej właściwym dla miejsca zamieszkania.
- Zawiadomienie o przestępstwie. Uporczywe uchylanie się od alimentów, gdy zaległość odpowiada co najmniej trzem świadczeniom okresowym, jest przestępstwem z art. 209 Kodeksu karnego. W praktyce samo wszczęcie takiego postępowania bywa skuteczniejsze niż komornik.
Co przygotować
- Akt urodzenia dziecka
- Zestawienie miesięcznych kosztów utrzymania dziecka — im dokładniejsze, tym lepiej
- Rachunki, paragony, faktury za leczenie, szkołę, zajęcia
- Informacje o dochodach drugiego rodzica, jeśli Państwo je mają
- Poprzednie orzeczenia alimentacyjne, jeśli były
Pierwsze spotkanie służy ocenie, jakiej kwoty realnie można dochodzić i jak zbudować wniosek o zabezpieczenie, żeby pieniądze pojawiły się jak najszybciej.
